ส่วนที่ 1 ข้อมูลส่วนบุคคล
ที่อยู่ทะเบียนบ้าน:
226 หมู่ 2 ตำบลพนมทวน อำเภอพนมทวน จังหวัดกาญจนบุรี 71140
ที่อยู่ปัจจุบัน:
226 หมู่ 2 ตำบลพนมทวน อำเภอพนมทวน จังหวัดกาญจนบุรี 71140
การศึกษา:
ปริญญาตรี ครุศาสตรบัณฑิต วิทยาลัยครูกาญจนบุรี
ส่วนที่ 2-4 ข้อมูลภูมิปัญญาและองค์ความรู้
สาขาวัฒนธรรม:
สาขาศิลปะการแสดง
ชื่อเรียกองค์ความรู้:
ลักษณะเด่น/อัตลักษณ์:
ตำแหน่งหน้าที่
1.ประธานชมรมผู้สูงอายุโรงพยาบาลเจ้าคุณไพบูลย์พนมทวน
2.ประธานมูลนิธิชมรมผู้สูงอายุโรงพยาบาลเจ้าคุณไพบูลย์พนมทวน
3.ที่ปรึกษาสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ ชมรมผู้สูงอายุโรงพยาบาลเจ้าคุณไพบูลย์พนมทวน
4.ประธานกรรมการ กศน. อำเภอพนมทวน
5.ประธานกรรมการวิทยาลัยการอาชีพพนมทวน
6.นายกสมาคมศิษย์เก่าครูและผู้ปกครองนักเรียนโรงเรียนพนมทวนชนูปถัมภ์
7.นายกสมาคมวงดนตรีและหางเครื่องจังหวัดกาญจนบุรี
8.ประธานสภาวัฒนธรรมจังหวัดกาญจนบุรี
9.กรรมการสมาคมสภาวัฒนธรรมจังหวัดแห่งประเทศไทย
10.รองประธานกรรมการสันนิบาตกาญจนบุรี
11.กรรมการมูลนิธิชมรมผู้สูงอายุโรงพยาบาลเจ้าคุณไพบูลย์พนมทวน
12.หัวหน้าคณะศิลปะการแสดงพื้นบ้านพนมทวน (หัวหน้าคณะรำเหย่ย รำโทน ร่อยพรรษา)
13.ประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอพนมทวน
14.รองประธานกรรมการสันนิบาตสมาคมจังหวัดกาญจนบุรี
15.กรรมการบริหารอำเภอพนมทวน
16.หัวหน้าคณะวิทยากรสอนศิลปะการแสดงพื้นบ้าน (รำเหย่ย รำโทน)
ครูสมโภชน์ ดอกยอ เป็นผู้ที่มีความรู้ความสามารถด้านการแสดงเพลงพื้นบ้านของอำเภอพนมทวน ได้เรียนรู้หลักการขับร้อง การเล่นเพลง จากพ่อเพลง แม่เพลงในพื้นที่ ได้แก่ นายชู นางทองเลื่อน คุณพันธุ์ เริ่มจากการเป็นลูกคู่ แล้วฝึกฝนประสบการณ์จนสามารถเป็นพ่อเพลง แต่งเนื้อร้อง และฝึกสอนแก่เยาวชนและผู้สนใจศิลปะพื้นบ้านแขนงนี้ได้เป็นอย่างดี
ความสามารถในการเล่นเพลงพื้นบ้านพนมทวนของครูสมโภชน์ ที่มีความโดดเด่น คือ เพลงเหย่ยและรำโทน สามารถรวมกลุ่มศิลปินพื้นบ้านที่ยังมีใจรักและมีความรู้ทางด้านนี้ทั้งพ่อเพลงแม่เพลง นักดนตรี นางรำ เป็นกลุ่มอนุรักษ์เพลงพื้นบ้านตำบลพนมทวน ออกรับแสดงในงานต่าง ๆ ทั้งหน่วยงานราชการและเอกชน โดยครูสมโภชน์ได้แต่งเนื้อร้องใหม่ทุกครั้งเพื่อให้สอดคล้องกับลักษณะของงาน เช่น งานถวายพระพร งานรำลึกสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช หรือการแสดงหน้าพระพักตร์สมเด็จพระกนิษฐาธิราช กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารี เป็นต้น
ด้วยความสามารถและจิตของความเป็นครู ส่งผลให้ครูสมโภชน์มีใจมุ่งมั่นที่จะสืบสานศิลปะเพลงพื้นบ้านรำเหย่ย รำโทนให้คงอยู่ต่อไป ด้วยการสอนวิธีการร้อง การรำ การแต่งเนื้อเพลงให้กับเยาวชน โดยเฉพาะนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี ครูสมโภชน์ได้รับเชิญพร้อมชาวคณะมาฝึกสอนรำเหย่ยให้นักศึกษาตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๕๕๘ กระบวนการสอนของครูจะใช้วิธีการสาธิตให้ผู้เรียนได้เห็นภาพ และเกิดมโนทัศน์ของการเล่นรำเหย่ยก่อน จากนั้นจึงสอนให้ร้อง สอนกลเม็ดวิธีการใช้เสียงการเอื้อน ทีละคำทีละวรรคจนจบอย่างถูกต้องตามขนบของเพลงเหย่ย สอนท่ารำ สอนดนตรี สรุปได้ว่าผู้ที่เรียนเพลงเหย่ยกับครูสมโภชน์เมื่อจบหลักสูตรแล้วจะสามารถทำการแสดงได้ทุกตำแหน่ง รู้วิธีการร้อง ท่ารำ จังหวะทำนองกลองยาว อย่างครบถ้วน นักศึกษาที่เข้าร่วมกิจกรรมกับครูในรุ่นนั้น สามารถเล่นเพลงเหย่ยได้ทุกคน เกิดความรักความภูมิใจที่ได้สืบทอดศิลปะการแสดงพื้นบ้านแขนงนี้ ส่งผลให้มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรีมีวงรำเหย่ยวงใหญ่ ออกทำการแสดงตามงานต่าง ๆ เกือบทั่วประเทศ และนักศึกษายังสามารถสืบทอดองค์ความรู้จากรุ่นสู่รุ่น พี่สอนน้อง แม้จบไปเป็นครู ก็นำเพลงเหย่ย ไปสอนให้กับนักเรียนในโรงเรียนที่ตนเองบรรจุได้ต่ออีก ทุกวันนี้วงเพลงเหย่ยของมหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี สืบทอดต่อกันมาถึง 3 รุ่น ทุกคนต่างยอมรับและภูมิใจว่าเป็นศิษย์ของครูสมโภชน์ ดอกยอ และพ่อเพลงแม่เพลงชาวบ้านทวนทุกคน
ประโยชน์ของผลงาน (มีการถ่ายทอด เผยแพร่ผลงานไปยังหน่วยงาน สถาบันการศึกษา องค์กร ชุมชน)
ครูสมโภชน์ ดอกยอ นอกจากที่ได้นำการแสดงเพลงพื้นบ้านพนมทวนของจังหวัดกายจนบุรี ไปแสดงในงานต่างๆ ทั้งภายในและนอกจังหวัดกาญจนบุรีแล้ว ยังได้มีการถ่ายทอดความรู้ศิลปะการแสดงเพลงพื้นบ้านรำเหย่ย ร่อยพรรษา รำโทน ให้กับนักเรียน นักศึกษา ตามสถานศึกษาในจังหวัดกาญจนบุรี และประชาชนที่สนใจทั่วไป ได้เรียนรู้ถึงบทร้อง ท่ารำ และประวัติความเป็นมาของการแสดงเพลงพื้นบ้านพนมทวน เพื่อเป็นการสืบทอดความรู้การแสดงเพลงพื้นบ้านซึ่งถือเป็นอัตลักษณ์ที่สำคัญของอำเภอพนมทวน นอกจากนี้ครูสมโภชน์ ดอกยอ ได้แต่งเพลงเหย่ยสำหรับใช้ในการแสดงตามงานต่างๆไว้เป็นจำนวนมาก ซึ่งในการแต่งบทร้องเพลงเหย่ยนั้น ครูสมโภชน์จะแต่งเนื้อเพลงตามลักษณะงานที่ไปร่วมแสดงเพื่อให้การแสดงรำเหย่ยได้เป็นส่วนหนึ่งของงานด้วย บทร้องเพลงเหย่ยที่ ครูสมโภชน์ได้แต่งและนำไปใช้ในการแสดงสามารถยกตัวอย่างได้ดังนี้
บทร้องเพลงเหย่ยของบ้านพนมทวน
ช. เพลงเหย่ยมีนามนา แต่บรรพกาลแล้วเอย...
ญ เป็นการเล่นพื้นเมือง ที่เคยรุ่งเรืองมานานเอย...
ช. กำเนิด เกิดเพลงนี้ อยู่กายจนบุรียังไงเอย...
ญ. วันมงคล ครื้นเครง นิยมเล่นเพลงนี้เอย...
ช. วันตรุษ สงกรานต์ หรือยามว่างงานแล้วเอย...
ญ. กลองยาวหรือแคนมี เป็นเครื่องดนตรีเล่นกันเอย...
ช. วันนี้เป็นวันดี มาเล่นกับพี่เถิดเอย...
ญ. มาเล่นกับพี่ อย่ามัวรอรีเลยเอย...
ช. ตั้งวงรอท่า อย่าให้วงราเลยเอย...
ญ. มาเถิดแม่มา อย่ามัวรอช้าเลยเอย...
ช. ได้ยินเสียงเรียกขาน น้องไม่นิ่งนายเลยเอย...
ช. โอ้แม่คนสวย พี่ขอรำด้วย คนเอย...
ญ. น้องรำไม่นาน ไม่อยากรำด้วย เลยเอย...
ช. รำดีน่าดู ลิเกก็สู้ไม่ได้เอย...
ญ. อย่ามาเยาะเย้ย ด้วยน้องไม่เคยรำเอย...
ช. แม่คุณคนสวย เห็นใจพี่ด้วยเถิดเอย...
ญ. เห็นใจเรื่องไร ฉันไม่สนใจเลยเอย...
ช. อุตส่าห์มาหา ตั้งตาคอยท่าน้องเอย...
ญ. ใครใช้ให้มาหา รอพบข้าเล่าเอย...
ช. ไม่รักไม่มา ให้มาเห็นหน้าเลยเอย...
ญ. อย่ามากะล่อน ฉันไม่ใจอ่อนหรอกเอย...
ช. มิใช่ลวงหลอก ให้น้องช้ำชอกใจเอย...
ญ. ผู้ชายร้ายเหลือ น้องไม่อยากเชื่อเลยเอย...
ช. เชื่อคำพี่ชาย ไม่เป็นกะไหร่หรอกเอย...
ญ. เชื่อคำพี่ชาย น้องกลัวจะอายคนเอย...
ช. สวยแท้แม่คุณ ทำบุญด้วยอะไรเอย...
ญ. หญิงอื่นมีถม พี่ไปเลือกชมเอาเถิดเอย...
ช. เอาเถิด น้องจ๋า แล้วพี่จะมาหมั้นเอย...
ญ. อันคำของชาย เหมือนสายน้ำไหลจริงเอย...
ช. จงฟังพี่ก่อน อย่าเพิ่งใจร้อนน้องเอย...
ญ. พูดแล้วไม่จำ ทิ้งเรา ชอกช้ำใจเอย...
ช. เอาเถิดทูนหัว น้องไม่ต้องกลัวหรอกเอย...
ญ. คงมีสักวัน ที่พี่ทิ้งฉันให้เศร้าเอย...
ช. พี่ให้สัญญา และพี่จะมาหมั้นเอย...
ญ. จะหมั้นเมื่อไร จงบอกน้องไปเถิดเอย...
ช. ตั้งใจรอท่า พี่ไม่ชักช้าหรอกน้องเอย...
ญ. ถอยหลังกลับไป อย่ามัวไถลเลยเอย...
ช. น้องอยู่ข้างหลัง จงคอยระวังตัวเอย...
ญ. ไม่ต้องเป็นห่วง หรอกนะพ่อดวงใจเอย...
(พร้อม) สิบนิ้ววันทา หมดเวลาแล้วเอย
(พร้อม) ผู้ชมจงเป็นสุข ปลาบปลื้มลืมทุกข์เถิดเอย
เพลงรำเหย่ยประสานใจไปกับอาเซี่ยน
ช. รำเหย่ยมีมานาน แต่บรรพกาลแล้วเอย
ญ. กำเนินเกิดรำนี้ อยู่กายจนบุรียังไงเอย
ช. สองห้าหกสอง ทั้งปี เมืองไทยโชคดีจริงเอย
ญ. เป็นประธานการประชุม ประเทศกลุ่มอาเซี่ยนเอย
ช. อาเซี่ยนมี 10 ประเทศ ช่างวิเศษจริงเอย
ญ. กัมพูชา ลาว ไทย บรูไน เมียนม่าร์ ก็มาเอย
ช. ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ เวียตนาม เขามาโชว์เอย
ญ. อินโดนีเซีย มาเลเซีย เราต้องเชียร์กันเอย
ช. สิบประเทศร่วมมือร่วมใจ ก้าวไกลยั่งยืนแน่นอนเอย
ญ. ช่วยเหลือกันทุกอย่าง ทั้งเศรษฐกิจสังคมเอย
ช. วัฒนธรรม เทคโนโลยี ช่วยกันดีจริงเอย
ญ. การเกษตร การค้า การศึกษาช่วยกันเอย
ช. อุตสาหกรรมขนส่ง ตรงคมนาคม เอย
ญ. จะเดินทางประเทศไหน ใกล้ไกลสะดวกจริงเอย
ช. คนมามากมายทั้งปี โอกาสดีคนไทยเอย
ญ. พวกเราคนไทย มาพร้อมใจกันเอย
ช. ต้อนรับแขกบ้านแขกเมือง ให้ลือเลื่องทั้งโลกเอย
ญ. ให้สมชื่อสมนาม ว่าสยามเมืองยิ้มเอย
(พร้อม) สิบนิ้ววันทา หมดเวลาแล้วเอย
(พร้อม) ผู้ชมจงเป็นสุข ปลาบปลื้มลืมทุกข์เถิดเอย
บทร้องเพลงการรำพาดผ้า
ช. มาเถิดแม่มา มาเล่นพาดผ้ากันเอย
พี่ตั้งวงไว้ท่า อย่านิ่งรอช้าเลยเอย
ญ. ให้พี่ยื่นแขนขวา เข้ามาพาดผ้าเถิดเอย
ช. พาดเอยพาดลง พาดที่องค์น้องเอย
ญ. มาเถิดพวกเรา ไปรำกับเขาหน่อยเอย
ช. แม่คุณอย่าช้า จงรีบรำมาเถิดเอย
ญ. รำร่ายกรายวง สวยดังหงส์ทองเอย
ช. รำเอยรำร่อน สวยดังกินนรนางเอย
ญ. รำเอยรำคู่ ช่างน่าเอ็นดูจริงเอย
ช. เจ้าเขียวใบข้าว พี่รักเจ้าสาวจริงเอย
ญ. เจ้าเขียวใบพวง อย่ามาเป็นห่วงเลยเอย
ช. รักน้องจริงจริง รักแล้วไม่ทิ้งไปเอย
ญ. รักน้องไม่จริง รักแล้วก็ทิ้งไปเอย
ช. พี่แบกรักมาเต็มอก รักจะตกเสียแล้วเอย
ญ. ผู้ชายหลายใจ เชื่อไม่ได้เลยเอย
ช. บอกรักสักคำ มันหนักเหมือนน้ำเมื่อไรเอย
ญ. ลูกเมียเต็มตัก จะให้น้องรักอย่างไรเอย
ช. สวยเอยคนดี เมียพี่มีเมื่อไรเอย
ญ. เมียมีอยู่อยู่ทางบ้าน จะทิ้งทอดทานให้ใครเอย
ช. ถ้าฉีกได้เหมือนปู จะฉีกให้ดูใจเอย
ญ. รักจริงแล้วหนอ รีบไปสู่ขอน้องเอย
ช. ขอก็ได้ สินสอดเท่าไรน้องเอย
ญ. หมากลูกพลูจีบ ให้พี่รีบไปขอเอย
ช. ข้าวยากหมากแพง เห็นจะสุดแรงน้องเอย
ญ. หมากลูกพลูครึ่ง รีบไปให้ถึงเถิดเอย
ช. สู่ขอมันช้า สู้ลักพาไม่ได้เอย
ญ. พ่อแม่สอนมา ไม่ให้หอบผ้าตามชายเอย
ช. รักกันหนา พากันหนี เห็นจะดีกว่าเอย
ญ. แม่สอนไว้ ไม่เชื่อคำชายเลยเอย
ช. แม่สอนไว้ หนีตามกันไปเถิดเอย
ญ. พ่อสอนว่า ให้กลับพาราแล้วเอย
ช. พ่อสอนว่า ให้กลับพาราพี่เอย
ญ. กำเกวียนกำกง น้องต้องจากวงแล้วเอย
ช. กรรมวิบากวันนี้ ต้องจากเสียทีแล้วเอย
ญ. เวลาก็จวน น้องจะรีบด่วนไปก่อนเอย
ช. เราร่วมอวยพร ก่อนจะลาจรไปก่อนเอย
(พร้อม) ยกมือวันทา หมดเวลาแล้วเอย
(พร้อม) หมดทุกข์โศกโรคภัย สวัสดีมีชัยทุกคนเอย
-------------------------------------------
รำเหย่ยเทิดพระเกียรติสมเด็จพระนเรศวรมหาราช
ช. เพลงเหย่ยมีนานาน แต่บรรพกาลแล้วเอย...
ญ. เป็นการเล่น..พื้นเมือง ที่เคยรุ่งเรืองมานาเอย...
ช. กำเนินเกิดเพลงนี้ อยู่กาญจนบุรียังไงเอย...
ญ. วันมงคล ครื้นเครง นิยมเล่นเพลงนี้เอย...
ช. วันตรุษ สงกรานต์ หรือยามว่างงานแล้วเอย...
ญ. กลองยาวหรือแคนมี เป็นเครื่องดนตรีเล่นกันเอย...
ช. สิบนิ้ววันทา ท่านที่มาวันนี้เอย...
ญ. เที่ยวงานดอนเจดีย์ ให้สุขีทุกคนเอย...
ช. เทิดพระเกียรตินเรศวร พวกเราควรรู้เอย...
ญ. นเรศวรกู้ชาติ ให้เอกราชไทยเอย...
ช. ท่านกู้เอกราช ให้กับชาติไทยเอย...
ญ. ทรงหลั่งน้ำสิโณทก ยี่สิบหกเมษาเอย
ช. ประกาศเอกราช ขากกับเมืองพม่าเอย...
ญ. ทรงต่อสู้ไพรี ที่ดอนเจดีย์นี้เอย...
ช. ทรงชนะศัตรู ให้ไทยคงอยู่ยังไงเอย...
ญ. สักการะพระองค์ท่าน พวกเราลูกหลายไทยเอย...
ช. สมเด็จพระนเรศวร เรามาชวนบูชาเอย...
ญ. รำลึกถึงพระคุณท่าน เถิดลูกหลานไทยเอย...
ช. ปีละครั้งอย่าให้ขาด พวกเราอย่าคลาดกันเอย
ช. มาบ้านดอนเจดีย์ มาที่นี่พี่น้องเอย...
ญ. ก้มกราบประนมกร ให้พวกเราสอนกันไว้เอย...
ช. ไม่ได้พระองค์ท่าน เราไม่มีบ้านเมืองเอย...
ญ. เป็นเมืองขึ้นเขาทั้งชาติ เอกราชไม่มีเอย...
ช. ลำบากลำเค็ญ แสนยากเย็นพี่น้องเอย...
ญ. ชาติไทยจะไม่มี ในแผนที่เลยเอย...
ช. เทิดพระเกียรติพระองค์ท่าน เรามาร่วมงานนี้เอย...
(พร้อม) มาดอนเจดีย์ ขอให้โชคมีทุกคนเอย...
(พร้อม) ร่ำรวยมั่งคั่ง มีสตางค์มากมายเอย...
ช. ยอกรประนม ท่านผู้ชมทุกคนเอย...
ญ. รำเหย่ยบ้านทวน เขามาชวนรำเอย...
ช. รำหยดรำย้อย สวยไม่น้อยเลยน้องเอย...
ญ. อย่ามาแกล้งชม เดี๋ยวน้องจะตรมใจเอย...
ช. รำกันเป็นคู่ ช่างน่าดูจริงเอย
ญ. รำสวยน่าดู พ่อคุณมีคู่หรือยังเอย...
ช. พี่ยังไม่มีคู่ อยากมาอยู่กับน้องเอย...
ญ. ไปอยู่บ้านน้อง ไม่ขัดไม่ข้องเลยเอย...
ช. มาดอนเจดีย์ พี่อยากมีคู่จริงเอย...
ญ. ถ้าอยากมีคู่ ขอให้เลือกดูเถิดเอย...
ช. คนบ้านทวนรักจริง ไม่ทอดทิ้งน้องเอย...
ญ. คนดอนเจดีย์ก็รักจริง ไม่ทอดทิ้งชายเอย...
ช. จะให้แม่มาขอ น้องอย่าได้ท้อใจเอย...
ญ. ถ้ารักจริงละก็ ให้แม่มาขอเลยเอย...
ช. มาขอมาแต่ง สินสอดอย่าแพงนะน้องเอย...
ญ. รักจริงให้มาแต่ง สินสอดไม่แพงเลยเอย...
ช. เวลามีไม่มาก ไม่อยากจะจากน้องเอย...
ญ. ถ้ามีเวลา หมดเวลาเสียแล้วเอย...
(พร้อม) สิบนิ้ววันทา หมดเวลาเสียแล้วเอย
(พร้อม) วันหน้าพบกันใหม่ ขอให้สุขใจทุกคนเอย
ส่วนที่ 5 การสืบทอด
ทายาท:
มีทายาท/ลูกศิษย์ที่รับช่วงต่อแล้ว
แหล่งเรียนรู้:
สะดวกเฉพาะเป็นวิทยากรภายนอก
ส่วนที่ 6 สื่อและวิดีโอ