การวางพานพุ่ม

การวางพานพุ่ม

ระเบียบวิธีและขั้นตอนพิธีการวางพานพุ่มที่ถูกต้อง
๑. กรณีพานดอกไม้สด ให้ใช้จำนวน ๑ พาน
๒. กรณีพานพุ่ม ให้ใช้จำนวน ๒ พาน ได้แก่ พานพุ่มเงิน และพานพุ่มทอง
๓. การถือพานก่อนนำไปวาง
๓.๑ พานพุ่มทองให้ถืออยู่ด้านซ้ายมือของผู้วาง
๓.๒ พานพุ่มเงินให้ถืออยู่ด้านขวามือของผู้วาง
๔. ลำดับการวาง
๔.๑ พานพุ่มทองวางด้านซ้ายมือของผู้วาง
๔.๒ พานพุ่มเงินวางด้านขวามือของผู้วาง
๔.๓ พานดอกไม้สดวางด้านซ้ายมือ
๕. ขณะวางให้หันด้านหน้าของพานไปด้านหน้า
๖. เมื่อนำพานไปวาง ณ จุดวางแล้วนั้น ให้หันด้านหน้าของพานออกด้านนอก
๗. การสวมปลอกแขนทุกข์กรณีอยู่ในช่วงไว้ทุกข์พระบรมวงศานุวงศ์ ต้องใส่ในพิธีการที่มีพระบรมวงศานุวงศ์ เสด็จเป็นองค์ประธาน หรือ ผู้แทนพระองค์ เป็นองค์ประธานในพิธีนั้น ๆ

การวางพานพุ่ม การตั้งหรือการวางพานพุ่ม มีวัตถุประสงค์ของการตั้งหรือการวาง ๒ ประการ คือ
๑. การตั้งหรือการวางพานพุ่มเป็นเครื่องบูชา
๒. การตั้งหรือการวางพานพุ่มเป็นเครื่องสักการะ

การตั้งหรือการวางพานพุ่มเป็นเครื่องบูชา
การตั้งหรือการวางพานพุ่มดอกไม้สด หรือดอกไม้ประดิษฐ์ เป็นเครื่องบูชา ให้ประดิษฐาน พระพุทธรูป พระบรมฉายาลักษณ์หรือพระฉายาลักษณ์ ที่โต๊ะหมู่ตัวบน (ตัวสูงสุด) แล้ววางพานพุ่มที่โต๊ะหมู่ตัวรองด้านข้าง และด้านหน้าให้ครบจำนวนโต๊ะหมู่ที่ใช้จัดเป็นที่บูชา
การตั้งหรือการวางพานพุ่มทอง – พานพุ่มเงิน เป็นเครื่องบูชา ให้จัดตั้งหรือวางพานพุ่มทองไว้ที่โต๊ะหมู่ ตัวรองทางด้านขวาของพระพุทธรูป พระบรมฉายาลักษณ์ หรือพระฉายาลักษณ์ และวางพานพุ่มเงินทางด้านซ้าย ของพระพุทธรูป พระบรมฉายาลักษณ์ หรือพระฉายาลักษณ์ โต๊ะหมู่ตัวรองด้านหน้าให้วางพานพุ่มไว้อีก ๑ พุ่ม (ตามความเหมาะสม) ส่วนโต๊ะหมู่ตัวล่าง (ตัวที่ต่ำสุด) ให้วางกระถางธูป และเชิงเทียน หรือพานกรวยดอกไม้ธูปเทียนแพ หรือเครื่องทองน้อยแล้วแต่กรณี
อนึ่ง สำหรับกรณีที่พานพุ่มที่มีพู่ ในการวางเป็นเครื่องบูชาให้หันด้านที่เป็นพู่ออกมาทางด้านนอก (โดยให้พู่อยู่ทางด้านผู้วางหรือผู้ตั้ง)

การวางพานพุ่มเป็นเครื่องสักการะ
๑. การวางพานพุ่มดอกไม้สดเป็นเครื่องสักการะ ส่วนมากจะวางเพียง ๑ พาน หรือ ๑ คู่ ตามความเหมาะสม ดังนั้น จะมีการตั้งพานพุ่มบูชาไว้ที่โต๊ะหมู่ตัวรองตัวอื่น ๆ ก่อน เพื่อเป็นการประดับ ให้มีความเรียบร้อยและสวยงามแล้ว เว้นโต๊ะหมู่ตัวรองที่ตั้งอยู่ด้านหน้าไว้ ๑ คู่ (กรณีวางพานพุ่มเป็นคู่ แต่ถ้าหาก วางพานพุ่มเพียงพานเดียวก็จะเว้นโต๊ะหมู่ตัวรองด้านหน้าให้ว่างไว้) เพื่อเป็นการจัดเตรียมไว้ให้ประธานวางพานพุ่ม ในกรณีวางพานพุ่มคู่ และให้วางพานพุ่มด้านขวามือของผู้วางก่อน แล้วจึงวางพานพุ่มทางด้านซ้ายมือ เนื่องจากวัฒนธรรมประเพณีของสังคมที่ปฏิบัติสืบสานกันมาตั้งแต่ครั้งพุทธกาล ได้ให้ความสำคัญของการเวียนขวา เช่น เมื่อจะเข้าเฝ้าพระพุทธองค์ก็ให้กระทำทักษิณาวรรตก่อน ซึ่งเป็นการแสดงความเคารพก่อนเข้าเฝ้าพระพุทธองค์ แม้ในปัจจุบันนี้ก็ได้ให้ความสำคัญทางขวามือเป็นหลัก ดังนั้น ในปัจจุบันเมื่อมีกิจกรรมในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา เป็นต้นว่า วันวิสาขบูชา วันอาสาฬหบูชา วันมาฆบูชา ก็จะมีการเวียนเทียนรอบอุโบสถเพื่อเป็นการรำลึกถึงพระพุทธองค์ อันเป็นการแสงความเคารพอย่างสูงสุดของศาสนิกชน ส่วนโต๊ะหมู่ตัวล่าง หรือตัวต่ำสุดให้ตั้งกระถางธูป เชิงเทียน หรือพานกรวยดอกไม้ธูปเทียนแพ หรือเครื่องทองน้อย แล้วแต่กรณี
๒. การวางพานพุ่มทอง – พานพุ่มเงิน ให้วางพานพุ่มทองไว้ทางด้านขวามือของผู้วางก่อน แล้วจึงวางพานพุ่มเงินทางด้านซ้ายของผู้วางเป็นลำดับต่อมา สำหรับพานพุ่มทอง – พานพุ่มเงิน ที่ใช้วางเป็นเครื่องสักการะ หรือเป็นเครื่องบูชานั้น ไม่ควรใช้พานพุ่มที่มียอดเป็นฉัตร เนื่องจากฉัตร เป็นสัญลักษณ์หรือเครื่องอิสริยยศของสถาบันพระมหากษัตริย์
อนึ่ง สำหรับการวางพานพุ่มที่ใช้วางเป็นเครื่องสักการะ หากเป็นพานพุ่มที่มีพู่ ให้วางโดยหันพู่ไปในทิศทางที่ตั้งพระพุทธรูป พระบรมฉายาลักษณ์ พระฉายาลักษณ์ หรือสิ่งที่ผู้วางต้องการสักการะอันเป็นการแสดงความเคารพ